حراج!

دین شناسی

توضیحات خلاصه :

شابک: ۱-۶۶-۵۹۸۴-۹۶۴-۹۷۸
عنوان: دین شناسی
تألیف: آیت الله جوادی آملی
گروه تحقیق: حجت الاسلام محمد رضا مصطفی پور
نوبت چاپ: نهم
زبان: فارسی
تاریخ چاپ: ۱۳۹۶
نوع جلد: جلد نرم (شومیز)
قطع: وزیری
شمارگان: ۱۵۰۰
تعداد صفحات: ۳۰۴
وزن(گرم): ۴۷۰

۱۲,۰۰۰ تومان ۱۰,۸۰۰ تومان

دین شناسی

دین شناسی
دین، همزاد انسان است و بشر از آغاز آفرینش خود، نیاز به دین را همواره در خویشتن می یافت و با عطش فطری در پی آن می رفت تا با رسیدن به زلال آن، این عطش را برطرف، و خود را سیراب کند. از این رو، جامعه شناسان و مردم شناسان با این که در قرون گذشته از انسان به موجود «مستوی القامه» و ابزار ساز و سیاست ورز تعبیر می کردند، اما امروزه از او به عنوان موجودِ دین ورز سخن می گویند؛ زیرا محققان با پژوهش های تاریخی خویش، هیچ قومی از اقوام بشری را نیافته اند که صاحب نوعی دین نبوده باشند؛ چنان که جدیدترین پژوهش های جامعه شناختی، بیش از نود و پنج درصد انسان ها را معتقد به خداوند، و متدین به دینی از ادیان می داند و این واقعیت، مُبْطل این نظریه است که با پیشرفت اجتماعی و افزایش رفاه مادی، دین و اندیشه دینی انحطاط می یابد. سرّش این است که انسان، دارای سرشت و فطرت دینی است و هویت بافت وجودی او در متن خلقت با دین عجین شده است.
از آن جا که دین خواهی در متن خلقت انسان نهاده شده است، «پیتر برگر» از جامعه شناسان برجسته جهانی در مقاله ای با نام موج سکولار زدایی از جهان می نویسد:
«باید اذعان داشت که نمی توان گفت: ما در جهانی سکولار زندگی می کنیم. جز چند مورد استثنا، جهانی که ما در آن زندگی می کنیم همانند گذشته آکنده از احساسات دینی است و در برخی مناطق، این احساسات بسی بیش تر از گذشته است».
وی در بخش دیگر، پیش بینی افول دین را در دهه ششم قرن بیستم غلط دانسته، می نویسد:
«با آن که اصطلاح «نظریه سکولاریزاسیون» می تواند در برگیرنده آرا، افکار و مطالبی باشد که در خلال دهه های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ منتشر شده اند، ولی می توان ریشه اصلی این نظر را عمدتاً در عصر روشن گری جست وجو کرد. ایده ساده ای است که نوگرایی لزوماً به افول دین، هم در جامعه و هم در نظر افراد منجر خواهد شد، ولی همین ایده بسیار ساده، غلط از آب درآمده است».
همچنین او در قسمت دیگری از این مقاله از خیزش اسلامی یاد کرده، می گوید:
«این خیزش، در واقع، احیای مؤثّر و مؤکّد تعهّدات دینی است که پهنه جغرافیایی گسترده ای را در بر گرفته است؛ هر جا حرکت اسلامی ریشه دوانده است، نه تنها سبب احیا و تجدید عقاید اسلامی گردیده، بلکه از سبک زندگی اسلامی نیز که در بسیاری موارد با تفکرات جدید سازگاری ندارد، حمایت می کند… این حرکت در جوامع رو به رشد مسلمان در اروپا، و به میزان کم تری در آمریکای شمالی نمود بیش تری داشته است. تجدید حیات اسلامی، چنان که برخی روشنفکران پیش رو اعتقاد دارند، محدود به بخش های عقب افتاده اجتماع که کم تر با پدیده نوگرایی آشنا شده اند نیست؛ برعکس، این حرکت در شهرهایی گسترش یافته که پدیده نوگرایی به میزان قابل توجهی در آن جا رسوخ کرده است».
این جامعه شناس، پس از طرح مسأله تجدید حیات دین در عرصه جهانی، به پاسخ سؤال از خاستگاه خیزش دینی در عرصه جهانی می پردازد و در آغاز، دو پاسخ زیر را مطرح می کند:
۱٫ به لحاظ این که نوگرایی سعی دارد در قطعیّاتی که مردم در طول تاریخ با آن زیسته و خوگرفته اند، شبهه و شک ایجاد کند و ایجاد شک و شبهه در قطعیّات مردم برای آنان ناراحت کننده و غیر قابل تحمل است، حرکت های دینی که ادّعای ارایه قطعیّات به مردم را دارد، بین آن ها مقبولیت عام پیدا می کند.
۲٫ حرکت های دینی، مقاومتی در برابر نخبگان فرهنگی سکولار است و چون جایگاه دیدگاه های سکولاری محض در میان نخبگان فرهنگی جامعه است، بسیاری از مردم، این دیدگاه ها را مردود می شمارند و از این رهگذر، حرکت های دینی در بین مردم مقبولیت می یابد.
اما این جامعه شناس، گویا پاسخ های یاد شده را دلیل مقبولیت حرکت های دینی در بین مردم ندانسته، بلکه سرّ مقبولیت دین و حرکت های دینی را در گرایش همیشگی انسان به دین و بدیهی بودن آن یافته است. لذا می نویسد:
«از یک جهت با امری بدیهی روبه رو هستیم؛ احساسات پر شور دینی همیشه وجود داشته است. آنچه نیاز به توضیح و اثبات دارد، فقدان و خلأ دین است، نه حضور آن».
بنابراین، دین، خواست و نیاز طبیعی انسان است. دین، گرچه ممکن است به شکل موقّت از صحنه زندگی انسان حذف شود، امّا سرانجام به آن باز می گردد و لزوماً انسانْ زندگی خود را با آن همگام و هماهنگ می کند.
انسان در فطرت و نهاد خود به دین گرایش دارد؛ امّا برای این که دین حق را در بُعد اندیشه علمی و انگیزه عملی بیابد، باید اقدام به پژوهش و تحقیق کند و محققانه آن را بپذیرد و متحقّقانه به آن معتقد، و به برنامه های عملی آن پایبند شود.
دین شناسی، گرچه در تاریخ بشر، پیشینه ای برابر با خود دین دارد زیرا انسان تا چیزی را نشناسد آن را نپذیرفته، از آن تبعیت نمی کند امّا بررسی ضابطه مندِ دین و شناخت آن با تکیه بر اصول و مبانی تحقیق، در جهان جدید و عصر کنونی، اهمیّت فوق العاده دارد و برای همگان ضروری است. از این رو، دین پژوهی در جامعه فکری و دینی این زمان، مورد توجّه رشته های مختلف و متنوع علمی قرار گرفته است و هر گروهی از رشته های علمی، به تحقیق و پژوهش ابعاد مختلف دین می پردازد؛ چنان که از دیرباز تاکنون، مسلمانان با صبغه های فلسفی، کلامی و عرفانی و با مراجعه به متون دینی به شناخت دین مشغولند.
در جهان غرب نیز با روی کردهای خاصی به شناخت دین می پردازند؛ گاهی با صبغه فلسفی، گاهی با صبغه عرفانی و گاهی با صبغه جامعه شناختی و… به مطالعه و شناخت دین اقدام می کنند. از این رو، شاخه های مختلفی در دین پژوهی پدید آمده است که رشته فلسفه دین نیز از آن هاست.
فلسفه دین، به یک معنا، دنباله تمایل فطری انسان به تفکر جدّی پیرامون موضوعات بسیار مهم دینی است که به تفکّر فلسفی درباره دین می انجامد.
درباره تعریف فلسفه دین، دیدگاه های مختلفی وجود دارد؛ برخی می گویند: فلسفه دین، چون فلسفه مضاف است و همان گونه که فلسفه علم، فلسفه تاریخ، فلسفه حقوق و امثال آن از نوعی ابهام رنج می برند و این ابهام ناشی از تلقی های گوناگون از ماهیت فلسفه و نیز ماهیت رشته مورد مطالعه یعنی علم، تاریخ،

حقوق و دین است. تعریف فلسفه دین نیز مشکل است؛ اما در عین حال می توان گفت: فلسفه دین کوششی برای تحلیل و بررسی انتقادی اعتقادات دینی است.
برخی نیز می گویند: زمانی فلسفه دین کلّا ً به معنای تفکر فلسفی پیرامون دین، یعنی دفاع فلسفی از اعتقادات دینی دانسته می شد… غایت آن، اثبات وجود خدا از طریق براهین عقلی بود. اینان همچنین می گویند: فلسفه دین، مفاهیم و نظام های اعتقادی دینی و نیز پدیدارهای اصلی تجربه دینی و مراسم عبادی، و اندیشه ای را که این نظام های عقیدتی بر آن مبتنی است، مورد مطالعه قرار می دهد.
بعضی نیز معتقدند: اکنون، بیش تر فیلسوفان احساس می کنند که می توانند هر جنبه ای از دین، از جمله تعالیم یا اعمال ویژه ادیان را از لحاظ فلسفی بررسی کنند. بررسی فلسفی این تعالیم و اَعمال، نه فقط ارزش مند است، بلکه غالباً نیز مسائلی را پیش می آورد که برای حوزه های فلسفی دیگر سودمند است؛ چنان که تامّل درباره مفهوم «تطهیر» در مسیحیت بر برخی از مباحث معاصر پیرامون ماهیت آزادی اراده، پرتو افشانی می کند. به دیگر سخن، فلسفه دین، موضوعات و مسائلی را مورد تأمل و دقت قرار می دهد که به اعتقادات دینی و ماهیت و صدق آن نظیر خدا و جاودانگی انسان و همچنین اَعمال دینی ومعنای آن می پردازد.
فلسفه دین با مطالعه خدا باوری، مسائل گوناگون درباره خدای سبحان را مطرح و بررسی می کند. نیز مسأله جاودانگی و ابدیت انسان و پایان ناپذیری او با مرگ و ادامه حیات او در جهان دیگر که از تعالیم مشترک ادیان است در این رشته تحقیق و تفسیر می شود و نیز با توجه به این که رأی مؤمنان این است که امور خاصی برای زندگی دینی ضروری است و خداوند آن ها را وحی کرده و این وحی نیز در کتابی مقدس، نظیر قرآن مسلمانان و عهد عتیق و جدید مسیحیان ضبط شده است، چگونگی مفاهیم این متون مقدس و روش تفسیر آن ها مسائل فلسفی فراوانی را دامن زده است. بنابراین، قلمرو فلسفه دین، بسیار گسترده است و موضوعات فراوان دینی، در آن مطالعه می شود.
کتاب حاضر، برخی مباحث حوزه فلسفه دین را در شش فصل بررسی کرده، پیش روی اهل مطالعه و تحقیق قرار می دهد؛ فصل اول آن به تعریف جامع دین می پردازد؛ زیرا از دین تعاریف متنوع و گوناگونی ارائه شده که برخاسته از تلقی های مختلف از دین است. فصل دوم، منشأ دین و معانی مختلف آن را بیان می کند. فصل سوم، مسأله گوهر بودن برخی موضوعات دینی و صدف بودن بعضی دیگر و نیز درستی یا نادرستی این تفکیک را تحقیق می کند. فصل چهارم به بیان زبان دین و فرق آن با زبان علم و زبان عرف پرداخته، خصوصاً زبان قرآن و ویژگی های آن را مطرح می کند. فصل پنجم، موضوع هماهنگی و همبستگی همیشگی عقل و دین، و نسبت بین آن دو را بررسی و ارزیابی می کند و سرانجام، فصل ششم به بررسی موضوع پلورالیسم و کثرت گرایی دینی می پردازد.

 

 

Additional Information

وزن 470 g

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

Be the first to review “دین شناسی”